بررسی آثار اچ پی لاوکرفت | میراث رازآلود وحشت کیهانی

داستان‌های اچ پی لاوکرفت روی آثار بی‌شماری تأثیر گذاشته است. یکی از مهم‌ترین و جدیدترین آن‌ها سریال جدید شبکه HBO به نام Lovecraft Country است؛ اما سؤال مهم اینجاست که اقتباس‌گران دنیای مدرن چگونه واکنشی نسبت به جنسیت‌زدگی، نژادپرستی و تفکرات عجیب و غریب او نشان می‌دهند؟

اولین قسمت سریال Lovecraft Country در تاریخ 16 آگوست از شبکه اچ‌بی‌او پخش شد. داستان این سریال درباره خانواده‌ای سیاه‌پوست است که با ماجراهایی وحشتناک و شیطانی سر و کار دارند. این سریال از رمان Matt Ruff که در سال 2016 منتشر شد، اقتباس شده است و در حین روایت داستان، نیم‌نگاهی به هولناک بودن قوانین جیم کرو در آمریکا دارد. رمان مت راف نیز از آثار H.P. Lovecraft تأثیر پذیرفته است. هوارد فیلیپس لاوکرافت نویسنده‌ای در اوایل قرن بیستم است.

به طور گسترده داستان‌های لاوکرفت سرشار از وحشت و ترس غیرقابل‌تحملی است که در زیر سطح جهان مادی جریان دارد. آثار او مملو اشاره به چیزهای حساسی است که در فرهنگ آمریکا جریان داشته است. اغلب آثارش با مردانی شروع می‌شود که ظاهر عادی دارند یا به نظر می‌رسد که انسانی معمولی هستند اما موقعیت و شرایط آنان را به سمت دنیایی خارق‌العاده و ماورایی می‌کشاند.

تقریباً هیچ‌کس در داستان‌های او زنده یا سالم نمی‌ماند. مجموعه داستان‌های او بسیار عجیب، جالب و در عین حال ضدانسانی هستند. او اصرار بر این دارد که بگوید جهان در بهترین حالتش نسبت به زندگی انسان‌ها بی‌تفاوت است و در بدترین حالت، خصمانه عمل می‌کند. اقتباس از آثار او دردسرساز است زیرا داستان‌هایش پر از نژادپرستی و جنسیت‌زدگی است. با این وجود، هنوز هم آثار او تأثیر زیادی بر دیگران گذاشته است.

شاید ردپای آثار وی را در تلویزیون، فیلم، داستان‌های تخیلی، کمیک‌بوک‌ها، بازی‌های ویدئویی، بازی‌های نقش‌آفرینی، هنرهای تجسمی و… دیده باشیم. هیولایی را که در فیلم Alien از معده بیرون می‌آمد به یاد دارید؟ E.D.B.E. واچمن (Watchmen) را چطور؟ Shoggoth بلعنده قسمت اول سریال Lovecraft Country را هم به یاد می‌آورید؟ در ادامه بیشتر به معرفی هوارد فیلیپس لاوکرفت و مهم‌ترین آثارش می‌پردازیم.

 

نگاهی کوتاه به زندگی اچ پی لاوکرفت

هوارد فیلیپس لاوکرفت در تاریخ 1890 در پراویدنس به دنیا آمد. او خانواده‌ای فقیر داشت و کمی زودتر از موعد به دنیا آمده بود. والدین او در بیمارستان روانی به سر می‌بردند و هر دوی آن‌ها در همان بیمارستان فوت شدند. او والدین خود را با اختلاف یک دهه از هم از دست داد و بعید نبود با چنین روزگاری در بزرگ‌سالی تبدیل به انسانی عجیب و غریب شود.

او تحصیل را در آخرین سال دبیرستان رها کرد و دچار مشکلاتی روانی و عصبی شد. وی متأثر از ادگار آلن‌پو شروع به نوشتن داستان‌های کوتاه کرد. در همین حین به صورت آماتور روزنامه‌نگاری می‌کرد و اشعار نژادپرستانه و بیگانه‌ستیز می‌سرایید.

لاوکرفت پس از جنگ جهانی اول نوشتن داستان‌های ترسناک را شروع کرد. داستان‌های او ناراحت‌کننده و به هم‌پیوسته بود. بسیاری از داستان‌هایش در مجله سرگرمی Weird Tales منتشر شد. هوارد برای مدت کوتاهی ازدواج کرد و چند سالی را در بروکلین زندگی می‌کرد. این دوره از زندگی او الهام‌بخش داستان‌های The Horror at Red Hook بود. وقتی ازدواجش به پایان رسید به زادگاهش برگشت و رمان‌های The Shadow Over Innsmouth و At the Mountains of Madness را به سرانجام رساند.

زبان بسیاری از آثار لاوکرفت ریشه‌ای باستانی و پیچیده دارد و در منطقه‌ای خیالی در ماساچوست اتفاق می‌افتد. شاگردان او این منطقه را Lovecraft Country نامیدند. داستان‌های او مسائل عجیبی را مطرح می‌کند و دست روی مواردی می‌گذارد که ممنوعه هستند. همان طور که پیش‌تر گفته شد آثار او رنگ نژادپرستانه داشت و از رنگین‌پوستان به عنوان نمادهای بربریت نام می‌برد. در نهایت، لاوکرفت در سال 1937 در فقر و براثر بیماری درگذشت.

اساطیر و افسانه‌ها

لاوکرفت ژانری منحصر به فرد خلق کرده بود که می‌توان آن را کیهان‌گرایی یا وحشت کیهانی نامید. او در این ژانر وحشت دنیوی و نیهیلیسم را با هم گره زده بود. ایده اصلی او این بود که انسان‌ها موجوداتی بی‌ربط در دنیایی بزرگ‌تر هستند و این دنیا تحت کنترل نیروهای بیگانه و وحشت‌آور است، نیروهایی که ذهن کوچک ما نمی‌تواند آنان را هضم کند و بشناسد.

هر کدام از شخصیت‌هایی که حتی به صورت گذرا سعی کردند این نیروها را درک کنند، دیوانه شدند. بدترین موجود کیهان‌گرایی لاوکرفت، کطولحو (Cthulhu) یا کثولهو (یا کاتولو!) بود. این موجود خدای باستانی بالداری است که به اختاپوس شباهت دارد. جهان ساخته شده توسط لاوکرفت آن چنان دقیق نیست و بیشتر نگاه او توسط شاگردش August Derleth و برخی دیگر از نویسندگان گردآوری شده است.

در دنیای آثار لاوکرفت شخصیت‌هایی مثل Great Old Ones، Outer Gods، Elder Things و هیولاهای قدرتمندی مانند Shoggoth وجود داشتند. Shoggoth هیولایی با چشمان بسیار زیاد بود. برخی از خدایان دنیای او انسان‌نما هستند اما بیشتر اوقات آنان را به شکل حشرات، عنکبوت‌ها، سخت‌پوست‌ها و جانوران این چنینی به تصویر می‌کشد. اکثر این خدایان فرازمینی هستند اما برخی از آن‌ها فرمانروایان سابق زمین بودند و همچنان برای برگشت به آن کمی کرده‌اند.

یکی از خدایان Dagon نام دارد. داگون خدای هیولاوار دریا است. Nyarlathotep خدایی بدشکل است که تغییرشکل می‌دهد و گاهی به شکل فرعون و گاهی به شکل موجودی خفاش‌مانند درمی‌آید. Shub-Niggarath خدایی با ظاهری زنانه و ابری‌شکل است که گاهی او را Black Goat of the Woods With a Thousand Young می‌نامد. Yog-Sothoth خدایی است که لاوکرفت او را «همه برای یکی، یکی برای همه» نامیده است. این خدا مانند مجموعه‌ای از حلقه‌های درخشان با ظاهری ترسناک است.

در مجموع، آثار او تاثیر زیادی بر دنیای وحشت مدرن گذاشته است و سبک «وحشت لاوکرفتی» او را می‌توان در آثار ترس و وحشت امروزی مشاهده کرد. به علت تاثیر زیاد او در این زمینه او را پدر وحشت مدرن می‌نامند.

 

پنج اثر اصلی هوارد فیلیپس لاوکرفت

اهمیت اچ پی لاوکرفت بیشتر به فضای روایت‌هایش برمی‌گردد. نوع نثر او نیز خوب و قابل تامل است اما آن چه او را به نویسنده‌ای گران‌بها تبدیل می‌کند، اتمسفر داستان‌هایش است. گاهی دیالوگ‌های داستان‌هایش بی‌روح و خفه‌کننده هستند و داستان‌هایش به کندی جلو می‌روند. با این حال، او فردی موثر در دنیای ترس و وحشت است. در ادامه به معرفی پنج اثر برتر او می‌پردازیم.

At the Mountains of Madness

سال انتشار: 1936

داستان این اثر درباره دکتر ویلیام دایر است که استاد زمین‌شناسی دانشگاه میسکاتونیک است. او با تیمش به قطب جنوب سفر می‌کند و آن‌ها چیزهای منجمدی را پیدا می‌کنند که نشان‌دهنده انواع زندگی ماقبل تاریخ هستند. کم‌کم ماجرای اصلی شروع می‌شود و او بقایای یک تمدن بیگانه باستانی را در آنجا کشف می‌کند. این تمدن برای نژادی است که لاوکرفت آن را Elder Things نامیده است. پس از شناسایی این نژاد، ماجراهای بدتر و بزرگ‌تری برای او و تیمش رخ می‌دهد.

The Call of Cthulhu

سال انتشار: 1928

یکی از مهم‌ترین آثار لاوکرفت احضار کطولحو نام دارد. این داستان پرپیج و خم ماجرای مردی را روایت می‌کند که پس مرگ عموی پرفسورش، یادداشت‌هایی را از او پیدا می‌کند. به نظر می‌رسد عموی او به دنبال فرقه‌هایی بود که به پرستش خدایانی عظیم‌تر می‌پرداختند. او در این راستا متوجه می‌شود که با فرقه‌ای ناشناخته و شیطانی درگیر شده است.

The Colour Out of Space

سال انتشار: 1927

این داستان درباره نقشه‌برداری است که به آرکهام ماساچوست می‌رود و متوجه می‌شود که علت مسموم شدن گل‌ و گیاهان و همچنین جانواران محلی آن ناحیه به خاطر سقوط یک شهاب‌سنگ است. این شهاب‌سنگ اشعه‌ای رنگی و مرئی تولید می‌کند که بر انسان هم اثر می‌گذارد. خانواده‌ای در آن نزدیکی در مزرعه‌ای زندگی می‌کنند که تحت تاثیر این شهاب‌سنگ قرار گرفته‌اند.

The Dunwich Horror

سال انتشار: 1929

ماجرای این اثر اچ پی لاوکرفت در دانویچ ماساچوست جریان دارد. جایی که اتفاقات عجیبی در مزرعه Whateley رخ می‌دهد. این اتفاقات ان قدر عجیب هستند که ویلبر واتلی را به کتابخانه میسکاتونیک می‌کشانند و او یک نسخه از کتاب Necronomicon را از آنجا می‌دزد. این اثر به کتاب مرگ معروف است و پر از طلسم‌های باستانی است. این کار ویلبر موجب می‌شود تا وحشتی حومه روستا را دربربگیرد.

The Shadow Over Innsmouth

سال انتشار: 1936

این داستان عجیب ماجرای یک دانشجوی 21 ساله را روایت می‌کند که در داستان نامی از او برده نمی‌شود. او در شهری بندری به نام Innsmouth توقف می‌کند. او متوجه می‌شود که افراد شهر دارای سری باریک و دراز و چشمانی بیرون‌زده هستند. عجیب‌تر آن که این افراد مانند آبزیان آب‌شش دارند.

معرفی هشت اثر اقتباس شده از داستان‌های اچ پی لاوکرفت

شاید بتوان گفت اقتباس از آثار لاوکرفت کاری سخت باشد زیرا به آغوش کشیدن آن فضای شوم کار چندان آسانی نیست. با این حال، برخی از آثار در این میان موفق عمل کرده‌اند که در ادامه آنان را معرفی می‌کنیم.

دو اثر آلن مور(Alan Moore)

آلن مور دو اثر خود با نام‌های The Courtyard و Neonomicon را تحت تاثیر از دنیای وحشت اچ پی لاوکرفت نوشته است. او که یکی از معروف‌ترین نویسندگان دنیای کمیک است، این دو مجموعه کوتاه خود را با الهام گرفتن از وحشت لاوکرفتی، سرشار از حس قتل، توطئه، ترس و… نوشته است. این داستان‌ها درباره موجودی بیگانه و ماهی‌شکل هستند. این دو داستان به ترتیب در سال‌های 2003 و 2010-2011 منتشر شدند.

The Ballad of Black Tom

این اثر ویکتور لاوالی نیز مانند داستان Lovecraft Country راف، نگاهی به بخش‌های نژادپرستانه آثار اچ پی لاوکرفت دارد. The Ballad of Black Tom در سال 2016 منتشر شد. این داستان گویی نوعی بازخوانی از اثر The Horror of Red Hook است با این تفاوت که حول محور شخصیتی سیاه‌ می‌چرخد. او این اثر را به لاوکرفت تقدیم کرده است.

Color Out of Space

Color Out of Space نام فیلمی است که در سال 2019 ساخته شده و از اثری با همین نام اقتباس شده است. کارگردان این فیلم ریچارد استنلی است و نیکلاس کیج نقش اول آن را ایفا کرده است. او کشاورزی است که زندگی‌اش تحت تاثیر برخورد شهاب‌سنگی قرار می‌گیرد و از این رو به آن رو می‌شود. جنبه‌های روان‌شناسی این فیلم و نوع ساخت آن بی‌نظیر است.

Meddling Kids: A Novel

بگذارید رمان Meddling Kids: A Novel را این گونه برایتان توصیف کنیم. تصور کنید اسکوبی-دو و یارانش با کطولحو رو به رو شوند. این رمان ادگار کانتیرو در سبک کمدی، جنایی و ترسناک نوشته شده است. در آن سه جوان و یک سگ به مقابله با موجوداتی مثل Great Old Ones می‌پردازند. این رمان در سال 2017 منتشر شده است.

Re-Animator

فیلم Re-Animator در سال 1985 ساخته شده است و ماجرای آن در دهه 1980 میلادی و در شهر آرکهم جریان دارد. داستان آن درباره هربرت وست، دانشجوی پزشکی است که ایده‌های طنزآمیزی در مورد سوگند بقراط دارد. این فیلم کمدی- ترسناک سعی می‌کند به دنیای وحشت با دید طنز بنگرد.

دو اثر روثانا امریس

روثانا امریس (Ruthanna Emrys) هم مانند راف و لاوالی روی احیای آثار لاوکرفت کار کرده است. دو اثر Winter Tide و Deep Roots که به ترتیب در سال‌های 2017 و 2018 منتشر شده‌اند، داستان یکی از ساکنین سابق اینسموث را روایت می‌کنند. Aphra March به تازگی از یک اردوگاه کار اجباری نجات پیدا کرده است. نکته جالبی که درباره این دو اثر وجود دارد این است که امریس هیولاهای لاوکرفت را در قالب انسان نشان می‌دهد و در این دو داستان، هیولا دولت آمریکا است.