خواندن یک کتاب فانتزی، تجربهای متفاوت و منحصربهفرد است. کتابهای داستانی، به خصوص آثاری که در ادبیات گمانهزن دسته بندی میشوند، قوه تخیل مخاطبشان را بیش از هر اثر دیگری درگیر میکنند. مخاطب تمامی مکانهای عجیب، شخصیتهایی با نژادهای متفاوت و ظاهرهای غریب را تصور میکند و روند داستان را در ذهنش میسازد. با این همه، تماشای تصوراتی که از یک کتاب در ذهنمان داشتهایم، روی پرده نقرهای و یا در صفحههای تلویزیون یکی از لذتبخشترین کارها پس از خواندن یک کتاب است. بنابراین در این مطلب به معرفی برخی از بهترین کتاب های فانتزی پرداختهایم که به زودی به فیلم و یا سریال تبدیل خواهند شد. در کنار این موضوع، شیوع ویروس کرونا باعث شده تا روند ساخت بسیاری از سریالها و فیلمها موقف شود و فرصتی ایجاد شود تا با خواندن کتابها قبل از تماشای سریال و یا فیلم، یکی از بهترین لذتهای ممکن را تجربه کنیم.

کتاب چرخ زمان (The Wheel of Time)
سری کتابهای چرخ زمان، رمانیهایی در سبک فانتزی والا است که توسط رابرت جردن (Robert Jordan) نویسنده بزرگ ژانر فانتزی در میان سالهای 1990 تا 2007 نوشته شدند. جردن در طول این سالها 11 جلد از سری رمانهای چرخ زمان را نوشت اما متاسفانه قبل از به پایان رساندن سری، از دنیا رفت.
با این همه، یاداشتها و راهنماییهایی که جردن از خودش به جا گذاشته بود، باعث شدند تا برندون سندرسون (Brandon Sanderson) که یکی از نویسندگان قدرتمند ژانر فانتزی و همچنین یکی از طرفداران سری کتابهای چرخ زمان است، بتواند داستان این سری فانتزی عظیم را در سه جلد – که سری چرخ زمان را به 14 کتاب تبدیل میکرد – به پایان برساند.
سری کتابهای چرخ زمان که به عنوان یکی از بزرگترین آثار فانتزی تاریخ شناخته میشود، عناصر بسیاری را از فرهنگ اروپایی و آسیایی، ادیان و زبانهای مختلف الگو قرار داده تا داستانی به وسعت یک جهان را روایت کند. این سری به علت شخصیتهای پرتعداد و عمیق، دنیایی وسیع و قابل باور و البته طرح داستانی پیچیده و شگفتآورش به عنوان یکی از بهترین کتاب های فانتری شناخته میشود و مورد تحسین قرار گرفته است. این سری شباهت بسیاری به کتاب ارباب حلقهها دارد، اما جردن برخلاف تالکین که دنیایش را در افسانههای پراکنده و سپس یک سهگانه عظیم شکل داد، دنیای عظیم و پرجزئیات چرخ زمان را به واسطه روایت کردن داستانی گسترده و با کمک شخصیتهای پرتعدادی که با هم در ارتباط هستند بسط داده است.
خوشبختانه دو شرکت آمازون و سونی در یک همکاری مشترک اقدام به ساخت سریالی بزرگ براساس این مجموعه کردند. این سریال که برای اولین بار در سال 2018 معرفی شد، با بازی بازیگران بزرگ هالیوودی مثل روزموند پایک (Rosamund Pike) برای پخش در سرویس استریم آمازون در حال ساخت است.
مطلب مرتبط: بهترین کتاب های فانتزی که منبع اقتباس فیلمها و سریالها شدند

کتابهای ارباب حلقهها (The Lord Of The Rings)
سری رمانهای فرمانروای حلقهها، علاوه بر تاثیرگذاری بسیار زیاد برمفهوم فانتزی و جاودان شدن در دنیای ادبیات، به واسطه اقتباس سینمایی کمنقص و جذاب پیتر جکسون (Peter Jackson) شهرت بسیاری دارند. این سری از رمانهای فانتزی که در حقیقت بخشی از افسانهسرایی جی.آر.آر تالکین (J. R. R. Tolkien) و دنیای آردا (Arda) محسوب میشوند، در طول سالها به کتابی مهم برای طرفداران ژانر فانتزی تبدیل شدهاند. با این همه کمتر کسی سراغ آثار جانبی تالکین که همگی در دنیای فرمانروای حلقهها رخ میدهند رفته است.
رمانهای دیگر تالکین، همچون قصههای ناتمام، فرزندان هورین، سیلماریلیون و بسیاری از عناوین دیگر فانتزی، روایت کننده افسانههایی هستند که در دنیای آردا و در دورانهای متفاوتی رخ دادهاند (سری ارباب حلقهها در سالهای پایانی دوران سوم رخ میدهد). به واسطه شهرت بیشتر سهگانه ارباب حلقهها و پس از آن رمان هابیت، داستانهای دیگر تالکین هرگز منبعی برای اقتباسهای سینمایی و تلویزیونی نبودهاند. اما باید گفت که این دوران به پایان رسیده است.
مدتی است که مراحل پیشتولید سریال فرمانروای حلقهها در سرویس استریم آمازون آغاز شده است، بسیاری از طرفداران سری تصور میکردند که این سریال قرار است داستان سالهای جوانی آراگورن و زمانی که او با نامهایی مثل دوندان و استرایر در سرزمین میانه پرسه میزد را روایت کند. اما نقشه منتشر شده توسط وبسایت سرویس استریم آمازون، مشخص کرد که آنها سراغ قصههای ناتمام دوران دوم و زمان مبارزه عظیم الفها با سائورون رفتهاند. قرار است که این سریال در پنج فصل ساخته شود و آمازون، حتی قبل از انتشار فصل اول، آن را برای فصل دوم تمدید کرده است.

سرگذشت نارنیا (The Chronicles of Narnia)
رمانهای هفتگانه سی.اس. لوئیس (C.S Lewis) تا به حال منبع اقتباسهای فراوانی بودهاند. رمانیهایی که ماجرای گروهی از کودکان را در دوران جنگ جهانی دوم روایت میکنند که از طریق یک کمد به دنیای نارنیا وارد میشوند. اسلان، شیر بزرگ و قدرتمند که نمادی از شخصیت مسیح است، این کودکان را برای مبارزه با نیروهای شر آماده کرده و درسهای مهمی از زندگی را به آنها میآموزد. علاوه بر این، بابانوئل هم در دنیای نارنیا وجود دارد. لوئیس همچون تالکین دنیای فانتزیاش را براساس آموزههای اصلی مسیحیت و ادیان الهی خلق کرد، اما برخلاف تالکین، استعارههایی مشخص و کودکانهتر را برای مخاطبانی معمولی و عام به کار برد. با این همه، دنیای فانتزی نارنیا، یکی از بهترین کتاب های فانتزی است.
دوستی لوئیس و تالکین در زمان نگاشتن کتابهایشان باعث شده که دو دنیای نارنیا و آردا شباهتهایی باهم داشته باشند، اما نارنیا برخلاف آردا دنیایی کامل و متفاوت نیست و شباهتهای بسیاری با قرون وسطی اروپا دارد. در حقیقت، نارنیا را میتوان یک فانتزی خاص با حال و هوای قرون وسطا دانست، در حالی که سری ارباب حلقهها دنیای متفاوتی را به تصویر میکشد.
پس از عدم موفقیت سری فیلمهای نارنیا و لغو شدن چهارمین فیلم اقتباسی این سری، تصور میشد که دیگر هرگز به دنیای زیبای نارنیا بازنخواهیم گشت. اما خوشبختانه سرویس استریم نتفلیکس موفق شد تا امتیاز رمانهای نارنیا را به دست بیاورد. این سرویس استریم قصد دارد تا علاوه بر ساخت یک سریال، چند فیلم سینمایی هم براساس دنیای نارنیا تولید کند.

سرگذشت شاهکش (The Kingkiller Chronicle)
سهگانه کامل نشده پاتریک راتفس (Patrick Rothfuss) که با نام سرگذشت شاهکش شناخته میشود، بدون شک یکی از بهترین کتاب های فانتزی خاص و متفاوت است. اولین رمان این سری به اسم «نام باد» (The Name Of The Wind) در سال 2007 منتشر شد و دومین رمان با نام «ترس مرد فرزانه» (The Wise Man’s Fear) در سال 2011 به دست خوانندگان رسید، با این همه کتاب سوم سری که با نام «دروازههای سنگی» شناخته میشود، هنوز منتشر نشده است و داستان Kvothe، قهرمان سری، همچنان ناتمام باقی مانده. البته راتفس کتابی کوتاه با نام The Slow Regard of Silent Things در رابطه با یکی از شخصیتهای فرعی نوشته است. او همچنین در آخرین مصاحبهاش گفته که مراحل نوشتن کتاب به خوبی پیش میرود و به زودی شاهد انتشار سومین جلد از این مجموعه بینظیر خواهیم بود.
سری سرگذشت شاهکش، به سبک یک خودزندگینامه (اتوبیوگرافی) نوشته شده است. در این سری، شخصیت اصلی داستان Kvothe، وقایع زندگیاش را طی سه روز برای یک نویسنده روایت کرده و او این وقایع را برای ثبت شدن در تاریخ مینویسد. رمانهای راتفس علاوه بر سبک روایی خاص، حال و هوایی متفاوت هم دارند. دنیای او دنیایی منحصربهفرد است که فرهنگها و مردمان متفاوتی را در خود جای داده. دنیایی که جادو در آن علمی منطقی است، اژدها موجودی است که محققان را شگفتزده کرده و نامها، جوهره وجودی هرچیزی را شکل میدهند. با این همه شخصیت اصلی داستان، که به دنبال کشف رازی بزرگ است، خودش تبدیل به افسانهای فراموش نشدنی میشود. پس اگر قصد دارید یکی از بهترین سیستمهای جادو و یکی از بهترین روایتهای ممکن در آثار فانتزی را ببینید این سری را از دست ندهید.
سبک متفاوت راتفس باعث شد که سری سرگذشت شاهکش به سرعت به یکی از آثار فانتزی مهم قرن 21 تبدیل شود، به همین دلیل ساخته شدن اقتباس سینمایی براساس این سری چندان دور از ذهن نبود. با این حال کمپانی Lionsgate با همکاری لین-مانوئل میراندا (Lin-Manuel Miranda) قصد دارد با ساخت یک سریال و چند فیلم سینمایی، دنیای عظیم و کامل راتفس را روی پردههای سینما و البته صفحههای کوچکتر تلویزیون بیاورد. با اینکه مدت زیادی تا ساخت فیلم سینمایی سرگذشت شاهکش باقی مانده اما میدانیم که سم ریمی (Sam Raimy) وظیفه کارگردانی این فیلم را برعهده دارد و میراندا به عنوان سرپرست دنیای سینمایی سرگذشت شاهکش انتخاب شده است. با این همه هنوز نام سریال و فیلم سینمایی مشخص نیست.

آرتمیس فاول (Artemis Fowl)
آرتمیس فاول از آن دست رمانهای علمی فانتزی نوجوانانه است که حتی بزرگترها هم نباید آن را از دست بدهند. درست است که آرتمیس نوجوانی با هوشِ فرابشری است و حتی موفق میشود تا تمدن پنهان پریان را پیدا کرده و از آنها باجگیری کند، اما طنز ظریف و بینظیر «این کالفر» (Eoin Colfer) باعث میشود که دنیای عجیب و غریب آرتمیس فاول که پریان را به عنوان تمدنی بسیار پیشرفته با تکنولوژیهای فوقالعاده نشان میدهد، نه تنها باورپذیر، بلکه دوست داشتنی و بینظیر به نظر برسد.
تلفیق المانهای جذاب ژانر فانتزی و علمی تخیلی و توضیحات دقیق کالفر در مورد تکنولوژیهای جدید و البته ساخته شدن این تکنولوژیها توسط موجوداتی مثل الفها، پیکسیها و دوارفها، تجربهای غریب و دوستداشتنی را در دنیای آرتمیس فاول برای مخاطبها رقم میزند.
این سری به طور کلی هشت رمان را شامل میشود، در هر رمان آرتمیس همراه باتلر – پیشخدمت و محافظ وفادارش – و هالی شورت که یک افسرپلیس دنیای پریان و البته یک الف است، ماجراجویی جدیدی را آغاز میکنند که در ابتدا برای به دست آوردن قدرت بیشتر است اما در نهایت به نبردی میان خیر و شر تبدیل میشود. البته اگر بتوانیم روشهای شیطانی آرتمیس را «خیر» بنامیم.
یک توصیه کوچک: اگر قصد دارید حسابی بخندید، در زمان خواندن کتاب، به شخصیت مالچ دیگامز (Mulch Diggums) و ماجراهایش توجه ویژهای داشته باشید.
خوشبختانه یا متاسفانه، مدتها بعد از شهرت و موفقیت این سری از رمانها، دیزنی اعلام کرد که درحال ساخت یک فیلم سینمایی براساس رمانهای کالفر و شخصیت آرتمیس فاول است. این فیلم به کارگردانی کنث برانا (Kenneth Branagh) ساخته شده به زودی اکران خواهد شد. با این همه با توجه به تریلرهای این فیلم، به نظر میرسد که دیزنی بازهم چندان به منبع اقتباس وفادار نبوده و آرتمیس فاولِ کاملا متفاوتی را برایمان تدارک دیده است.

سایه و استخوان (Shadow and Bone)
سایه و استخوان در حقیقت نام اولین کتاب از دو مجموعه دنیای گریشا و شش کلاغ است. دو سری رمان که در دنیایی مشترک و در یک زمان مشترک، وقایعی متفاوت را روایت میکنند. سری رمانهای خانم لی باردوگو (Leigh Bardugo) فضای فانتزی کاملا متفاوتی را خلق کردند که موفق شد طرفدارن بسیار زیادی به دست بیاورد.
باردوگو برخلاف بسیاری از فانتزینویسانی که فضایی شبیه به قرون وسطی اروپا را به عنوان دنیای فانتزیشان انتخاب میکنند، مجموعه گریشا را در دنیایی با نام راوکا (Ravka) که تاریخی بدیل از روسیه قرن 17 است، روایت میکند. در این سری، فاجعهای عظیم باعث شده که کشور به دو بخش متفاوت تقسیم شود و نیروهای تاریکی به سمت دنیای انسانها هجوم بیاورند. در این میان هرکسی که قصد دارد به بخش تاریک کشور سفر کند باید به کمک یک راهنما وارد این مکان شود. این راهنماها که میتوانند نمودهای دنیای واقعی را دچار تحول کنند، گریشا نام دارند. شخصیت اصلی داستان کتاب اول دختری به نام آلینا استارکوف (Alina Starkov) است که میتواند نور را دچار تحول کند، عنصری که نقشی اساسی در مبارزه با تاریکی دارد. همچنین رمان شش کلاغ (Six of Crows) روایت کننده گروهی از دزدان است که در یک سرقت دچار مشکلات بزرگی میشوند.
باردوگو سبک متفاوتی را انتخاب کرده است، اما همچنان عناصر فانتزی و البته حال و هوای قرن 17 را در اثرش به کار برده، اثری که المانهایی از رمانهای نوجوان را هم در خود جای داده است.
شبکه نتفلیکس با همکاری اریک هیسرر (Eric Heisserer) نویسنده فیلم Bird Box و جمعی از تهیهکنندگان که سابقه خوبی در زمینه ساخت آثار فانتزی و علی تخیلی دارند، کار ساخت سریال Shadow and Bone را آغاز کرده است. باید دید که این سریال میتواند درونمایه تاریک و جدی این سری را به تصویر بکشد و یا همچون سریال The Witcher در زمینه خلق یک روایت منسجم ناتوان میماند.

کتاب نفرین شده (Cursed)
نفرین شده جدیدترین کتاب توماس ویلر (Thomas Wheeler) است که به طراحیهای فرانک میلر (Frank Miller) افسانهای مزین شده است. این کتاب، روایتی متفاوت از افسانه شاه آرتور و شوالیههای کملوت را به مخاطبان ارائه کرد. در این کتاب از دید نیمو (Nimue) یا بانوی دریاچه روایت میشود. کسی که شمشیر افسانهای اکسکالیبر را به مرلین داد و او به کمک این شمشیر پادشاه برحق کملوت را انتخاب کرد تا او و شوالیههایش سرزمین را از شر شیاطین نجات دهند.
این کتاب برخلاف الگوهای همیشگی، آرتور و شوالیههایش و یا حتی مرلین را به عنوان قهرمان اصلی داستان معرفی نکرده و نیمو را ناجی حقیقی کملوت معرفی میکند تا روایتی متفاوت را از این افسانه کهن بازگو کرده باشد. با این وجود این کتاب چندان موفق ظاهر نشد و نتوانست آنطور که باید و شاید مخاطبان را تحت تاثیرقرار دهد. در حقیقت بسیاری از کسانی شاهد کارهای قبلی میلر بودند انتظار داستانی تاریک و بزرگسالانه را میکشیدند اما کتاب نفرین شده، حال و هوایی نوجوانانه دارد و در نهایت نتوانست مخاطبانش را راضی کند.
با این حال، این کتاب بیشتر از هرچیزی به یک سناریو موفق برای سینما و تلویزیون شبیه است و از طرفی ویلر و میلر هردو تجربههای موفقی در زمینه تولید فیلم و سریال داشتهاند.
سرویس استریم نتفلیکس با همکاری فرانک میلر و توماس ویلر قصد تولید سریال تلویزیونی از این کتاب را دارد. کاترین لنگفورد (Katherine Langford) ستاره سریال 13 Reasons Why نقش نیمو را در این سریال ایفا خواهد کرد.

کتاب دریای زمین (Earthsea)
بعد از چندین و چند اقتباس ناموفق و حتی افتضاح از اثر ارزشمند نویسنده فقید و بزرگ ادبیات گمانهزن اورسلا کی. لهگوین (Ursula K. Le Guin)، حالا و پس از مرگ او میتوانیم به ساخته شدن یک اقتباس خوب امیدوار باشیم.
سری دریای زمین درحقیقت مجموعهای از آثار فانتزی است که لهگوین آنها را طی سالهای 1968 تا 2001 نوشت. مدت طولانی نوشته شدن این کتابها باعث شد که چندان مورد توجه قرار نگیرند اما به دلیل تفاوتهای فراوان با آثار مرسوم و عناصر جدیدی که توسط این سری به ژانر فانتزی افزوده شد، همیشه مورد تقدیر قرار گرفتهاند.
این سری روایتکننده داستان دنیایی فانتزی به شکل یک مجمعالجزایر بزرگ است که دورتا دور آنرا اقیانوسی ناشناخته فراگرفته. سری دریای زمین، یکی از مهمترین و تاثیرگذارترین آثار در ادبیات گمانهزن به شمار میرود که بسیاری از کلیشههای ژانر فانتزی را به چالش کشید. لهگوین قصد داشت با نوشتن این کتاب ثابت کند که قهرمانهای آثار فانتزی نباید لزوما سفید پوست باشند و در قرون وسطی زندگی کنند و به همین دلیل سری دریای زمین را با پس زمینه فرهنگ شرق و به طور خاص اندونزی نوشت، جایی که قهرمانهایش سفید پوست نبودند و با رسوم اروپایی زندگی نمیکردند.
اولین رمان سری در رابطه با پسری جادوگر به نام گد (Ged) است که سفری درونی را طی مبارزه با موجودی اهریمنی که خودش به دنیا احضار کرده تجربه میکند. پس از اقتباس سریالی افتضاح این سری در سالهای گذشته و همچنین فیلم ناموفق استودیو گیبلی، حالا شبکه فاکس قصد دارد تا اقتباسی درخور از این سری را به شکل یک سریال به مخاطبان ارائه کند. اطلاعات دقیقی از این سریال در دست نیست اما به نظر میرسد که فرایند تولید آن از سال 2018 آغاز شده است.

سایههای جادو (Shades of Magic)
سهگانه بزرگسالانه سایههای جادو، اثر وی.ای شواب (V.E Schwab) از رمانهای جدید و نوظهور فانتزی به شمار میروند که با تمرکز روی بازه زمانی متفاوت و فرار از اروپای قرون وسطیای، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. این سری روایت کننده ماجراهای مرد جوانی به نام کل (Kell) است که آخرین بازمانده از نسل جادوگرانی به شمار میرود که میتوانند در میان چهار دنیای موازی حرکت کنند.
سری سایههای جادو در دوره لندن ویکتوریایی و با المانهای آثار چراغگازی (Gaslamp) نوشته شده است و عناصری از ژانرهای متفاوت را در خود دارد. این سری با مخلوط کردن المانهای علمی-تخیلی مثل دنیاهای موازی و مدنظر قرار دادن یک دوره تاریخی واقعی، به اثری جذاب و یک پدیده موفق در ژانر فانتزی تبدیل شد که حالا و تنها پس از گذشت 5 سال از انتشار جلد اول مجموعه، طرفداران بسیاری دارد.
اولین رمان این سری با نام A Darker Shade of Magic در سال 2015 منتشر شد و جلد دوم با نام A Gathering of Shadows در سال 2016 و جلد سوم با نام A Conjuring of Light یک سال بعد و در سال 2017 به دست مخاطبان رسید. بلافاصله پس از موفقیت دومین جلد از سری، کمپانی فیلم سازی G-Base امتیاز سری را برای ساخت یک سریال تلوزیونی خریداری کرد و ویکتوریا شواب، نویسنده کتابها در همان سال کار نگاشتن سناریو قسمت اول را به پایان رساند. اما یک سال بعد اعلام شد که این سری به یک فیلم سینمایی تبدیل خواهد شد، در سال 2019 درک کولستاد (Derek Kolstad) نویسنده سری فیلم John Wick به پروژه پیوست تا کار نوشتن فیلمنامه را به عهده بگیرد.

زمین درهم شکسته (The Broken Earth)
اگر انیمه nausicaä of the valley of the wind را دوست داشتید، بدون شک عاشق سهگانه بزرگسالانه، جدی و تاریک ان.کی جمیسین (N. K. Jemisin) خواهید شد. یک ابرقاره را تصور کنید که کل جمعیت زمین را در خود جای داده و هرچند صدسال یکبار دگرگونی عظیمی در آب و هوا را تجربه میکند. این دگرگونی که به فصل پنجم (نام اولین کتاب سری) معروف است، تمامی معادلات برای ادامه زندگی را دچار تحول میکند. با این حال، فصل پنجم اخیر به قدری شدید بوده که ساکنان قاره معتقدند که حالا به آخرالزمان نزدیک شدهاند. جامعه عظیم این قاره نژادها و مردم متفاوتی را شامل میشود که در یک نظام کاستی (نظام طبقاتی بدون امکان تحرک اجتماعی) زندگی میکنند و همین کشمکشهای سیاسی و اجتماعی باعث میشود که مبارزه برای جلوگیری از آخرالزمان فصل پنجم با مشکلات بسیاری روبهرو شود.
سری زمین درهم شکسته داستان زندگی سه زن که قهرمانهای داستان هستند را روایت میکند و با تمرکز ویژه روی کشمکشهای سیاسی و اجتماعی، علاوه بر عناصر فانتزی، یادآور نزاع قدرتی است که در سری نغمه آتش و یخ شاهد بودیم. این سری را میتوان در ژانر فانتزی، علمی تخیلی و علمی فانتزی هم جای داد.
در سال 2017 شبکه TNT با خرید امتیاز این سری، روند ساخت یک سریال تلویزیونی را با همکاری لی دانا جکسون (Leigh Dana Jackson) به عنوان نویسنده و با بودجهای عظیم را آغاز کرد، با شدت گرفتن موجهای فمینیستی در رسانهها و همچنین موفقیت آثار فانتزی در تلویزیون میتوانیم امیدوار باشیم که این سریال به زودی به مرحله تصویر برداری برسد.
در این لیست سعی شد تا بهترین کتاب های فانتزی که به زودی و در چندسال آینده به فیلم و سریال تبدیل میشوند، معرفی شود. خوشبختانه بخش عمدهای از کتابهای معرفی شده در این مطلب، در کشورمان ترجمه و منتشر شدهاند. نظر شما چیست؟ کدام اثر فانتزی میتواند موفقیت بیشتری کسب کند؟


عرض ادب خدمت آقای عبداللهیپور. خیلی وقت بود که متنی ازتون ندیده بودم. امیدوارم بیشتر ازتون ببینم.
سلام، لطف دارین، چشم سعی میکنیم بیشتر بنویسم!
The Broken Earth? چه شود.