با نزدیک شدن به زمان عرضه رسمی کنسولهای پلی استیشن 5 (PS5) و ایکس باکس سری ایکس (Xbox Series X)، بار دیگر به یک پرسش مهم یعنی بحث ترافلاپ (Tflops) میرسیم. حتی قبلا از این که کنسولهای نسل هشتم به صورت رسمی معرفی شوند، شایعات زیادی بین مردم دست به دست میشد که بر اساس آن پیش بینی میکردند که کنسول Durango (یا همان ایکس باکس وان) دارای ۱٫۳۴ ترافلاپس واحد پردازش گرافیکی داشته باشد. این موضوع در شرایطی مطرح میشد که میدانستیم قرار است کنسول Orbis (یا همان پلی استیشن ۴) با یک پرادازنده گرافیکی ۱٫۸۴ ترافلاپس عرضه شود. خبرگزاریها و به طور کلی جامعه عمومی گیمرها این تفاوت را به منزلهی اختلاف ۵۰ درصدی سرعت پردازندههای گرافیکی این دو کنسول برداشت کرده بودند. با وجود این که آزمایشهای عملی، اختلاف چندان زیادی را نسبت به این ادعا نشان نمیداد، در واقعیت این تفاوت به این وضوح قابل بیان نبود.
بعد از این که کنسولهای Xbox One X و PS4 Pro معرفی شده و این مقادیر به ۶ و ۴٫۲ ترافلاپس تغییر پیدا کردند، تفاوت قدرت این دو کنسول حتی بیشتر از قبل ابهام پیدا کرد. برای کسانی که اطلاعات کمتری در این خصوص دارند باید بگوییم که هردوی این کنسولها باوجود دسترسی به منابع مورد نیاز، در بحث استفاده از CPU از محدودیتهای زیادی رنج برده و در مسیر به کارگیری پردازندههای گرافیکی خود محدودیت اعمال میکردند. این بدان معناست که عملکرد سیستم، کیفیت و رزولوشن تصاویر خروجی در کنسولهای Xbox One X و PS4 Pro همیشه درحالت ایده آل قرار نمیگرفت. گاهی اوقات بین این دو دستگاه شکاف قابل توجهی وجود داشت و گاهی دیگر عملکرد آنها یکسان تلقی میشد.
باتوجه به این که بر اساس شایعات جدیدی که در رابطه با کنسولهای PS5 و Xbox Series X منتشر شده، به پردازندههای گرافیکی بالاتر از ۱۰ ترافلاپس اشاره دارند، سؤال مهمی که در اینجا مطرح میشود این است که این کنسولها دقیقاً چقدر سریع هستند؟ همچنین اگر قرار است بین عملکرد این دو کنسول فاصلهی زیادی وجود داشته باشد، این موضوع چه تأثیری روی بازیهای آنها خواهد گذاشت؟
ترافلاپ چیست؟
این سؤال شاید در ذهن بسیاری علاقه مندان و خوانندگان این مطلب ایجاد شده و قبل از این که درباره تفاوتها و تأثیر میزان ترافلاپ در کنسولهای جدید بحث کنیم، باید به آن پاسخ داده شود.
اگر بخواهیم خیلی بنیادین و اساسی مفهوم ترافلاپ را توصیف کنیم، باید گفت که یک فلاپ، یک واحد بنیادین در محاسبه توان پردازش گرافیکی سیستم محسوب میشود. به بیان ساده میتوان یک ترافلاپ را نشان دهندهی تعداد عملیاتی (floating point operations) که یک پردازنده گرافیکی قادر است در یک ثانیه و در مقیاس تریلیون اجرا کند، تعریف کرد. با این که میدانیم GPU یا همان پردازنده گرافیکی یک سیستم علاوه بر عملیات محاسبه نقاط معلق یا floating point calculations قادر به انجام کارهای بسیار بیشتری خواهد بود، این مورد به خصوص میتواند در رندر گرافیکی تصاویر نقش تعیین کنندهای داشته باشد. لذا تعداد فلاپها (نه به صورت کلی) میتواند به عنوان ملاکی برای تخمین توان پردازشی یک GPU در نظر گرفته شود. اگر بخواهیم به طور کلی توان یک GPU را بررسی کنیم، باید عوامل و فاکتورهای بیشتری را در محاسبات خود وارد کنیم. از جملهی این موارد میتوان به پهنای باند حافظهی GPU، عملکرد اینتیجر و سایر محدودیتهایی مانند تهویه حرارت و ضعف CPU اشاره کرد.
به عنوان مثال، توان کارت گرافیک RTX 2080 Ti یا به عبارتی سریعترین پردازنده گرافیکی موجود برای مصرف کنندگان، نزدیک به ۱۳٫۵ ترافلاپس است. این عدد، حدود ۵۰ درصد بیشتر از کارت گرافیک RTX 2070 Super با ۹ ترافلاپس است. البته RTX 2080 Ti همیشه ۵۰ درصد سریعتر و بهتر از RTX 2070 Super عمل نمیکند. به طور میانگین میتوان این اختلاف را ۳۰ درصد در نظر گرفت. از طرفی اگر به عنوان مثال مقیاس رزولوشن و تطبیق وضوح تصاویر نیز در این محاسبات اعمال شوند، پردازنده گرافیکی RTX 2070 Super میتواند در رزولوشن ۴K عملکرد بسیار مشابهی نسبت به RTX 2080 Ti داشته باشد.
نکتهی مهم دیگری که در بحث مقایسه میزان ترافلاپس پردازندههای گرافیکی مختلف وجود دارد، این است که در صورت تفاوت در سبک معماری این GPU ها، نمیتوان از عملکرد نقطهی معلق (floating point performance) به عنوان عامل مقایسه این دو قطعه استفاده کرد. به طور مثال، کارت گرافیک AMD RX Vega 64 که بر اساس سبک طراحی GCN ساخته شده است، میتواند در بحث آرایهی سایههای بسیار زیاد و نسبتاً بدون کاربرد، تا ۱۳٫۵ ترافلاپس توان محاسباتی داشته باشد. حالا اگر مقیاس floating-point این پردازنده را با RTX 2080 Ti مقایسه کنیم، روی کاغذ به نظر میرسد که توان پردازش این دو تا حد زیادی به هم نزدیکاند، در حالی که در آزمایشات عملی و به هنگام اجرای بازیهای ویدیویی، عملکرد Vega 64 خیلی کمتر از RTX 2080 Ti است. در واقع، مثلاً پردازنده RX 5700 XT با ۹ ترافلاپس توان پردازشی، باتوجه به این که بر پایهی سبک معماری RDNA طراجی شده است، عملکرد به مراتب بهتری را از خود به نمایش میگذارد. در شرایطی که بر اساس اصول تئوری، عامل floating point performance این پردازنده کمتر از AMD RX Vega 64 است.
مطالب مرتبط: نکاتی که میتوانند موفقیت «پلی استیشن ۵» و «XBOX SERIES X» را تضمین کنند
بنابراین، در پردازشهای معمولی گیمینگ که چندان هم به پردازنده اصلی سیستم یا همان CPU وابستگی ندارند، عملکرد GPU با عامل ترافلاپس مقایسه میشود. شما میتوانید از این طریق دید خوبی از اعداد و ارقامی که مشاهده میکنید در ذهن داشته باشید. پس با در نظر گرفتن این شرایط، هرچه میزان ترافلاپ بیشتر، قدرت GPU نیز بیشتر خواهد بود.
چرا ترافلاپس برای پلی استیشن ۵ و ایکس باکس سری ایکس از اهمیت بالایی برخوردار است؟
شایعات و اطلاعات رسمی و غیر رسمی منتشر شده از کنسولهای پلی استیشن ۵ و ایکس باکس سری ایکس، یک دید کلی خوبی از قابلیتهای سخت افزاری آنها را در اختیار ما قرار میدهند. انتظار میرود هردوی این کنسولهای از سی پی یوهای ۸ هستهای برپایه Zen 2 با سرعتهای کلاک Zen 2 در حدود ۳ تا ۴ گیگاهرتز برخوردار باشند. ضمن این که به احتمال زیاد، هردوی این کنسولها از حافظههای SDRAM با حجم ۱۶ یا ۲۴ گیگابایتی با پهنای باند ۴۰۰ الی ۶۰۰ گیگابایت بر ثانیه استفاده میکنند. لذا تفاوت اصلی در توان پردازش این سیستمها به نوع و قابلیتهای پردازنده گرافیکی آنها بستگی خواهد داشت.
با توجه به این که هر دو کنسول PS5 و Xbox Series X از پردازندههای گرافیکی AMD با سبک معماری RDNA برخوردار خواهند بود، میتوان نمودارها و اعداد و ارقام آن را به سادگی با هم مقایسه کرد. انتظار میرود کنسول Xbox Series X حدود ۳۰ الی ۵۰ درصد هستههای سایه زن یا پردازشگرهای گرافیکی بیشتری داشته باشد. به لطف شکل و شمایل PC مانند این دستگاه، میتوان سرعت کلاک GPU این کنسول را نیز بالاتر از PS5 پیش بینی کرد. با در نظر گرفتن این مسائل، به نظر میرسد که از دیدگاه تئوری، یک اختلاف ۵۰ درصدی میان توان پردازش کنسولهای ایکس باکس سری ایکس و پلی استیشن ۵ وجود داشته باشد.
اما این اختلاف، چه تأثیری روی بازیها خواهد گذاشت؟ از یک دیدگاه محدود و در شرایطی که تنها قدرت GPU در کیفیت پردازش بازیها مؤثر در نظر گرفته میشود، طبیعتاً در پی تفاوت در میزان ترافلاپس این کنسولها، اختلاف عملی محسوسی بین PS5 و Xbox Series X دیده خواهد شد. با درنظر گرفتن این شرایط، اختلاف ۵۰ درصدی بین قدرت پردازش این کنسولها بدان معنا خواهد بود که اگر کنسول Xbox Series X یک بازی را با رزولوشن ۴K و نرخ فریم ۶۰ اجرا میکند، کنسول PS5 احتمالاً مجبور به کاهش رزولوشن تصاویر یا نرخ فریم خواهد بود. در بازیهایی که کمتر به GPU کنسول بستگی داشته و گرافیک را به طور کامل درگیر نمیکنند، این اختلاف کمتر و کمتر خواهد بود. معمولاً بازیهایی که همزمان با کنسولها رونمایی میشوند در این دسته جا میگیرند. در این موارد، انتظار داریم تا کیفیت و نحوه اجرای بازیها بین پلی استیشن ۵ و ایکس باکس سری ایکس تقریباً یکسان باشند.
وقتی صحبت از بازیهایی مانند عناوین جهان باز مطرح میشود که CPU دستگاه را بیشتر درگیر میکنند، کنسول Xbox Series X بیشتر از برتری سخت افزاری خود استفاده خواهد کرد. هرچند این موضوع نیز به طور مستقیم با ضعف گرافیک در ارتباط نیست. مثلاً در بازی Assassin’s Creed سال آینده، انتظار میرود که کنسول ایکس باکس نرخ فریم بهتر و کیفیت تصاویر بالاتری را به نمایش بگذارد.
بااینحال، این موضوع بدان معنی نخواهد بود که کنسول PS5 در این بخش عملکرد ضعیفی داشته و یا اصلاً به معنای این نخواهد بود که PS5 پنجاه درصد ضعیفتر از ایکس باکس سری ایکس خواهد بود. در این بحث، تکنیکهای مختلف اصلاح نرخ فریم و همچنین محدودیتهای چشم انسان در تشخیص یک سری مقادیر مشخص، نقش مهمی را در نتیجه نهایی کار ایفا کرده و این تفاوتها را به کمترین میزان کاهش میدهند.
به طور کلی، میتوان گفت که با وجود این که تفاوت در توان پردازش گرافیکی کنسولهای PS5 و Xbox Series X میتواند یکی از عوامل مؤثر در تصمیم گیری شما برای خرید هریک از این دستگاهها باشد، بازهم باید تأکید کرد که این عامل، یکی از چند فاکتوری است که میتوانند در این انتخاب مؤثر باشند. به نظر میرسد که هردوی این دستگاهها پیشرفت چشم گیری را در مقایسه با نسل هشتم تجربه کرده و توسعه دهندگان فرست پارتی میتوانند نقش مهمی در سوق دادن مخاطبان به سمت هریک از این پلتفرمها داشته باشند.
