این روزها خودداری از خیره شدن به نمایشگرهای لوازم الکترونیکی کار دشواری محسوب میشود. اما میتوان حداقل خستگی چشم ناشی از خیره شدن به تلویزیونها، کامپیوترها، نمایشگرها و از همه مهمتر گوشیهای هوشمند را کاهش داد. برای این کار، چند نکته و ترفند وجود دارد که باید به آن توجه کنیم.
خستگی چشم، یکی از مشکلات رایجی است که در دنیای مدرن امروزی با این حجم از نمایشگرهای گوناگونی که در اطراف ما وجود دارند، تقریباً اجتناب ناپذیر به نظر میرسد. بسیاری از ما، در طول مدت زمانی که مشغول انجام کار خود هستیم، دائماً در حال تایپ کردن و خیره شدن به نمایشگر کامپیوتر مورد استفاده خود بوده و حتی در دقایقی که استراحت میکنیم نیز در حال گشت زدن در صفحات شبکههای اجتماعی هستیم. اما این پایان کار نبوده و حتی زمانی در خانه ساعات استراحت خود را سپری میکنیم، قبل از خواب نیز به تماشای تلوزیون میپردازیم.
طبیعتاً نمیتوان هیچ کدام از این موارد را به طور کامل از جریان زندگی حذف کرد؛ اما این بدان معنی نیست که چشمهای شما بالاجبار باید آسیب ببینند. البته فاصله گرفتن از زندگی مدرن و نقل مکان به دل طبیعت نیز یکی از گزینههایی است که برای برخی افراد قابل انجام است که اگر این کار برای شما هم مقدور است، ما هم آن را به صورت جدی شما توصیه میکنیم. صرف نظر از این صحبتها، در ادامه فهرستی از کارهایی که باید برای به حداقل رساندن خستگی چشم در طول فعالیتهای روزانه انجام دهید را برای شما آماده کردهایم. این نکات کلیدی میتوانند در طولانی مدت تأثیر قابل توجهی روی سلامت بینایی و جلوگیری از آسیبهای غیرقابل جبران به چشمهای شما داشته باشند.
اول از همه: اصلاً خستگی چشم چه مفهومی دارد؟
اصطلاح «Eye strain» یا خستگی چشم به شرایطی اطلاق میشود که چشمهای ما برای یک مدت زمان طولانی در حالت متمرکز یا فوکوس قرار داشته باشد. این موضوع دقیقاً در وضعیتی که بعد از یک ورزش طولانی مدت برای عضلات بدن به وجود میآید قابل مقایسه است. در هر حال، اگر نسبت به این موضوع بی توجه باشید، در بلند مدت آسیبهای غیرقابل بازگشتی را به شبکه چشم خود وارد خواهید کرد.
اصطلاح «Eye strain» یا خستگی چشم به شرایطی اطلاق میشود که چشمهای ما برای یک مدت زمان طولانی در حالت متمرکز یا فوکوس قرار داشته باشد
البته باید توجه داشته باشید که خستگی چشم در افراد مختلف به شکلهای متفاوتی بروز میکند؛ در برخی افراد ممکن است احساس خستگی به صورت خارش در نواحی پلک و اطراف چشم ایجاد شود و در برخی موارد به صورت درد، سوزش و تولید بیش از حد اشک چشم نمایان شود. حتی در برخی افراد این شرایط میتواند به صورت خشکی بیش از حد چشم، دشواری در تمرکز کردن روی سوژههای نزدیک، سردردهای نبضی و گاه و بیگاه یا حتی تار دیدن اشیا و تصاویری که در مقابل شما قرار دارند، ظاهر شود.
ساختار شبکیه چشم شما بسیار ظریف و حساس بوده و میتواند نسبت به نورهای طول موج آبی که از اکثر نمایشگرهای LED لوازم الکترونیکی ساطع میشود، حساسیت نشان دهد. وقتی طول موجهای محدوده رنگ آبی به پروتئینهای مشخصی در شبکیه چشم شما برخورد میکنند، ممکن است منجر به اذیت شدن یا حتی از بین رفتن تعدادی از سلولهای نورپذیر یا فوتوریسپتور شوند. که البته این سلولها بازیابی هم نخواهند شد.
حالا برای کاهش اثرات ناشی از خستگی چشم باید چه کار کرد؟
مرکز بهداشت و درمان بریتانیا توصیه میکند تا برای کاهش اثرات منفی ناشی از خستگی چشم، در مدت زمانهای مشخصی کار خود را متوقف کرده و نگاه خود را از نمایشگر مقابل خود برگردانید. در این وضعیت باید مرتب پلک زده و سعی کنید با عضلات سر و گردن خود نرمش کنید. این کار به جلوگیری از ایجاد آسیبها و دردهای موضعی در پی قرار گرفتن گردن و ستون فقرات در حالت نامناسب نیز کمک میکند. ضمن این که در صورت امکان نگاه کردن به نقاط دوردست مانند آسمان یا رنگهای سبز و آبی روشن میتواند در کاهش انقباض و خستگی چشم مؤثر باشد.
تایمهای استراحت کاری شما هم از اهمیت بالایی برخوردار است. لذا اگر در یک محیط اداری قصد نوشیدن یک فنجان قهوه را داشته یا این که در میان فعالیتهای خود قصد داشتید چند دقیقهای را به تنفس و استراحت سپری کنید، سعی کنید در حد امکان از روی صندلی بلند شده و با قدم زدن یا انجام حرکات کششی، از باقی ماندن در یک وضعیت ثابت اجتناب کنید.
این موارد، برای ساعتها و دقایقی است که در هنگام کار مجبور به خیره شدن به نمایشگرهای کامپیوتر هستید. لذا در شرایطی که خارج از ساعات کاری و در تایم استراحت اقدام به استفاده از گوشیهای هوشمند، کنسول بازی یا تلویزیون میکنید، مشکلات جدیدی ایجاد خواهد شد.
مهمترین نکتهای که باید به آن توجه داشته باشید، این است که تا حد امکان در زمان استراحت مستقیماً به سراغ گوشی یا تلوزیون نروید.
مهمترین نکتهای که باید به آن توجه داشته باشید، این است که تا حد امکان بعد از متوقف کردن کار مستقیماً به سراغ گوشی یا تلویزیون نروید. در این صورت، شما عملاً در تمام ساعات روز در یک فاصله مشخص، اقدام به خیره شدن به نمایشگرهای لوازم مختلف کردهاید. در نظر داشتنِ تایم استراحت برای ساعاتی که برای سرگرمی و گذران وقت به نمایشگرهای گوشی، تبلت، کنسول یا تلوزیون نگاه میکنید نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. اگر در ساعات استراحت، از کنسولهای بازی استفاده کرده یا به تماشای سریالهای تلویزیونی میپردازید، بهتر است بازههای بازی یا تماشای فیلم خود را به حدود یک ساعت بازی یا یکی دو اپیزود از سریال یا برنامه تلوزیونی محدود کنید.
افرادی که نمیتوانند از زمانی که مقابل نمایشگرها صرف میکنند دل بکنند، بخوانند
بسیاری از افراد از جمله خود ما در دنیایی که تحت تسلط تکنولوژی دیجیتال قرار گرفته، بیش از حد در این فضا غرق شده و نمیتوانند از زمانی که در مقابل این نمایشگرها صرف میکنند، دل بکنند. اما برای همین اشخاص نیز ترفندها و تکنیکهای وجود دارد که میتوانند با رعایت آن، حداقل مقداری از آسیبهای وارده به شبکهی بینایی خود را کاهش دهند.
اول از همه، توصیه میکنیم اپلیکیشن f.lux را برای کامپیوترهای شخصی خود دانلود کنید. این برنامه میتواند سطح نور آبی رنگی که از پیکسلهای نمایشگر ساطع میشود را کنترل کند. f.lux طول موج رنگی نور منتشر شده از صفحه نمایش کامپیوتر شما را بیشتر به نور طبیعی خورشید نزدیک کرده و به نوعی بخش آبی رنگ این طیف که موجب آسیب رسیدن به شبکیه چشم میشود را فیلتر میکند. با این کار، خواب آسودهتری هم خواهید داشت.
البته این اپلیکیشن نمیتواند مثل یک فرشته نجات تمام مشکلات شما با این نمایشگرها را حل کند، اما حداقل استفاده از آن بهتر از شرایطی است که بدون آن به نمایشگرهای LED خود خیره میشوید. f.lux برای سیستمعاملهای ویندوز، مک او اس و لینوکس قابل دریافت است. ضمن این که یک حالت پیش نمایش از این برنامه در فروشگاه گوگل پلی استور اندروید نیز وجود دارد که میتوانید برای گوشیهای هوشمند خود استفاده کنید. کاربران گوشیهای iOS نیز میتوانند از برنامههای مشابه یا ابزار داخلی نایت شیفت در سیستم عامل iOS استفاده کنند. البته این ابزار در نسخههای جدیدتر اندروید نیز تعبیه شده است.
برای دسترسی به ابزار Night Shift در گوشیها و تبلتهای اپل، باید به مسیر Settings > Display & Brightness > Night Shift مراجعه کنید. البته ممکن است میانبر آن در پنل کنترل نیز وجود داشته باشد.
اگر مشکل با این ترفندها هم حل نشد، چه کار باید کرد؟
اگر وضعیت خشکی چشمهای شما کمی شدیدتر از حالت عادی بوده و خیلی زود دچار خستگی چشم میشوید، بهتر است به یک پزشک متخصص مراجعه کنید. در برخی کشورها، بیمهی سلامت کارمندان، افراد را موظف میکند تا در دورههای زمانی مشخص، چشمهای خود را نزد یک پزشک متخصص معاینه کنند؛ به خصوص در شغلهایی که بیشتر روی کار با کامپیوتر تمرکز دارند.
