نقد فیلم ایستگاه اتمسفر

ایستگاه اتمسفر فیلمی در ژانر درام – اجتماعی محصول سال ۱۳۹۵ به کارگردانی «مهدی جعفری» است. در این فیلم بازیگرانی چون «محسن کیایی»، «آناهیتا افشار»، «ژاله صامتی»، «شاهرخ فروتنیان» و… به ایفای نقش پرداخته‌اند. فیلم ایستگاه اتمسفر روایت زن و مرد جوانی به نام «وحید» و «مرجان است» که هشت ماه است از یکدیگر طلاق گرفته‌اند اما به دلایل خاصی مجبورند که به زندگی در کنار هم ادامه دهند. داستان در ادامه‌ی قصد مهاجرت مرجان شکل می‌گیرد. با نقد فیلم ایستگاه اتمسفر همراه پی اس آرنا باشید.

سطح مسئله‌ی درام

به لحاظ پی‌رنگ و اسلوب داستانی قصه جای کم‌وکسری ندارد. ساختار فیلم ایستگاه اتمسفر پلان به پلان پیش می‌رود و جای گنگی در داستان باقی نمی‌ماند. فیلم با یک گردنبند زنانه توی دست‌های یک مرد شروع می‌شود. آن هم توی قطار. پلان یک و دو، سه المان دارد که مفهوم انتظار را هم برای شخصیت فیلم (محسن کیایی) و هم برای مخاطب به وجود می‌آورد. انتظار به معنای قصد برای انجام کاری. در ادامه تصویر ابر و صدای هواپیما و کلمه‌ی ایستگاه برای ما این چینش درست را به‌خوبی به معنای انتظار برای اتفاقی می‌رساند. می‌توان گفت بسیارند فیلم‌هایی که با یک شروع خوب بیننده را پای فیلم می‌نشانند اما در ادامه ثابت می‌کنند این فقط یک شروع خوب بوده است و به این معنی نیست که فیلم سینمایی خوبی ساخته شده. هرچند همان‌طور که پیداست نام فیلم سینمایی برای این فیلم کلمه‌ی زیادی است. نوع ساخت و سطح مسئله‌ای که مطرح می‌شود ما را یاد تکرار قهرمان‌های درستکار فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی می‌اندازد. چیزی که در سینما دیگر ارزش دراماتیک ندارد. فیلم تا تصادف ماشین و مرگ مرجان درام دارد. قصه دارد. از آن جا به بعد تمام حرف سر این است که وحید قهرمان این داستان است یا نه. یعنی اگر بعد از تصادف مرجان فیلم را قطع کنید هیچ چیزی از دست نداده‌اید. چون تکرار این قهرمان‌پروری را به تکرار در فیلم‌های تلویزیونی دیده‌ایم.

فیلم تلویزیونی یا سینمایی؟

اتفاق خوبی که با وجود نمونه‌های خوب ساخته شده‌ی جهانی و حتی ایرانی در ژانر درام – اجتماعی افتاده است این است که بیننده اگر چند فیلم با ساختار و قصه‌ی مستحکم و درام قوی دیده باشد، هیچ گاه این فیلم را حتی یک تجربه‌ی خوب هم نمی‌داند. چرا که ساختن چنین فیلمی اگر دستاوردی برای یک فیلم‌ساز ممکن است داشته باشد، این فیلم نخواهد داشت. این  فیلم یک روایت اخلاق‌مدار از کسی است که به دلیل دِینی که به مادر زنش دارد، هیچ وقت از خط قرمزش رد نمی‌شود. به علاوه در شخصیت قهرمانش حتی امکان یک خطا وجود ندارد. در واقع در ژانر اجتماعی «درام» وقتی شکل می‌گیرد که امکان خطا وجود داشته باشد و آدم‌ها اشتباه کنند و در وضعیت‌هایی قرار بگیرند که در وضعیت نرمال و معمول زندگی پیش نمی‌آید و این حالت ایده‌آل حذف می‌شود. یک چالش به وجود می‌آید که در آن وضعیت، آدم‌های داستان مجبور به انجام کاری و یا تصمیمی می‌شوند. لایه دوم اثر که همان پند اخلاقی و جوانمردی وحید است، نکته‌ی کهنه و دستمالی شده‌ای است برای فیلمی که در این سال‌های اخیر ساخته شده. که در واقع یک قدم به عقب به شمار می‌آید. «ایستگاه اتمسفر» را به لحاظ ارزشی و نوع ساختار و ترتیب روایت، می‌توان یک فیلم تلویزیونی به شمار آورد نه یک درام سینمایی.

«محسن کیایی»

بعد از دیدن محسن کیایی در فیلم‌های طنزِ این سال‌های اخیر حالا ایفای نقش وی در یک فیلم درام – اجتماعی نوعی بدعت در دیده شدن وی دارد. که البته بازی خوبی که به جای می‌گذارد این شخصیت را دلپذیرتر می‌کند. بخش زیادی از پارت اول داستان یعنی تا همان تصادف ماشین و مردن مرجان، به خاطر بازی و باورپذیری شخصیت وحید است که محسن کیایی آن را بازی می‌کند. به هر حال این نکته‌ای است که در حین تماشای فیلم ممکن است حواس بیننده را به خود جذب کند.

در پایان

فیلم‌های ژانر اجتماعی در نوع خوب آن‌ها مانند «ابد و یک روز» و «جدایی نادر از سیمین» امتیازی که دارند این است که در مورد عمیق‌ترین مسائل انسانی و روابط میان آدم‌ها حرف می‌زنند. شکل عمیقی از نگاه به اخلاق انسانی که فقط در نمونه‌های موفق این ژانر دیده شده است. باتوجه‌به سطح مسئله، عمق و تاثیر آن در زندگی آدم‌های داستان، مسیر داستان برای تماشا باز می‌شود. به عبارتی وقتی می‌توان یک فیلم را واقعا «درام» نامید که داستان آن ارزش دراماتیک داشته باشد. وقتی از نور و طراحی لباس و حرکت دوربین و بازی بازیگران و فرم فیلم حرف می‌زنیم که از روایت و داستان گذشته باشیم. اما اینجا در فیلم ایستگاه اتمسفر هنوز پله‌ی اول فیلم مطرح می‌شود که آیا داستان فیلم می‌تواند ارزش دراماتیک داشته باشد یا نه؟